ديگر از امتحان بسيار قديم ، كه در ضمن ايراد قسم اجراء مىشد ، نوشيدن آب گوگردآلود بوده اين رسم حتى در كتاب ونديداد هم ( 4 ر 54 و ما بعد ) ذكر شده و اصطلاح سوگند خوردن ، كه امروز در زبان كنونى ايران بمعنى قسم ياد كردن ، استعمال مىشود و معنى تحت اللفظ آن « نوشيدن آن گوگردآلود » است ، يادگارى از آن عادت قديم مىباشد . ظاهر چنين است ، كه در زمان ساسانيان استعمال آب گوگردآلود هنگام اجراى قسم فقط صورت ظاهر بوده است « 1 » . يك مأمور مخصوص از عدليه ملقب به ورسردار در حسن جريان « امتحان » نظارت مىكرده است « 2 » . از نامهء تنسر اطلاعاتى چند راجع باصول مجازات تحصيل مىتوان كرد . عقوبات بر سه گونه جرم مترتب بود : يكى ميان خداى عزاسمه و بندهء كه « از دين برگردد و بدعتى احداث كند در شريعت » ، و يكى ميان برادران دنيا « كه ( يكى ) بر ديگرى ظلم كند » . در قرون نخستين عهد ساسانى ، كيفر جرم‌هاى نخستين و دومين يعنى كفر و عصيان و خيانت و فرار ، اعدام عاجل بود و مجازات جرائم نسبت به « برادران دنيا » از قبيل دزدى و راهزنى و هتك ناموس و جور و غيره ، جزاى بدنى سخت يا اعدام بود « 3 » . بنابر گفته‌هاى آمين مارسلن مجازاتهاى تأديبى آنوقت خيلى سخت بوده است « 4 » . وى گويد : « ايرانيان از قانون هراس بسيار در دل دارند ، قوانينى كه مخصوصا براى كيفر خيانت پيشگان و فراريان جنگ وضع شده ، بسيار سخت است . از جمله قوانين بسيار ناهنجارى جارى است مثلا جنايت يك فرد مستلزم

--> ( 1 ) - بارتلمه ، حقوق ساسانى : ج 2 . ص 7 و ما بعد . ( 2 ) - در خصوص احترام قول و پيمان بدون خوردن سوگند و راجع بمجازات پيمان‌شكنان ر ك بارتلمه . علم لهجه‌هاى ايرانى متوسط ، ج 2 ، ص 15 - 14 . ( 3 ) - دارمستتر ، مجله آسيايى ، 1894 ، ص 219 و بعد و 523 و بعد ؛ مينوى ، ص 17 - 16 . ( 4 ) - كتاب 23 ، بند 6 ، قطعه 81 .